ڕۆحه‌ خۆته‌رخانكردووه‌كان بۆ خوا

ڕۆحانی خۆته‌رخانكردوو بۆ خوا خاوه‌نی ڕه‌هه‌ندێكی ئاسمانین.. له‌ جیسمانییه‌ت قوتاربوون.. ئاژه‌ڵێتییان خستووه‌ته‌ لاوه‌.. له‌ ئاوێنه‌ی دڵ و ڕۆحه‌وه‌ بۆ سه‌رجه‌م بوون و ئه‌ودیوی بوون ده‌ڕوانن.. له‌ قوڵایی دڵیاندا هه‌رده‌م هه‌ست به‌ “ئه‌و” ده‌كه‌ن و ئه‌و ده‌بیستن.. له‌ ترسی ئه‌وه‌ی له‌وانه‌یه‌ ڕاسته‌هێڵه‌كه‌یان له‌ده‌ستبده‌ن هه‌ڵده‌له‌رزن.. هاوڕێ له‌گه‌ڵ هه‌ستی ترس و سامیدا به‌رامبه‌ر به‌ خوا هه‌میشه‌ قه‌دی چه‌میوه‌ته‌وه‌.. چه‌نده‌ها میل له‌ خۆشویستنی دونیا و شتانی ناویه‌وه‌ دوورن؛ په‌یوه‌ندییان به‌ دونیا و شتانی ناویه‌وه‌ ته‌نها له‌و ڕووه‌وه‌یه‌ كه‌ ئاسه‌واری “ئه‌و”ن.

ئه‌وان، له‌ هه‌ستان و دانیشتنیاندا مه‌عریفه‌ت هه‌ڵده‌مژن. حاڵ و ڕه‌فتاریان ڕه‌نگی ترس و سامی گرتووه‌. ئه‌خلاقێكی وه‌ها ئیلاهیی ده‌نوێنن، دانیشتووانی ئاسمانه‌كان به‌ حه‌یرانییه‌وه‌ ته‌ماشایان ده‌كه‌ن. ئه‌مه‌ش له‌وه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی گرتووه‌ كه‌ هه‌سته‌كانی ترس و بیمیان كردووه‌ به‌ به‌شێك له‌ سروشتیان. له‌بنه‌ڕه‌تدا هه‌ر ئه‌م خاسیه‌تانه‌شه‌ كه‌ ئه‌وانی كردووه‌ به‌ هاوئاستی (أعلی علیین)ه‌كان و، به‌رزی كردوونه‌ته‌وه‌ بۆ ئاسۆی “نموونه‌ی باڵای فه‌زیله‌ت”.

نه‌ عیرفان و نه‌ ویژدانه‌ مایه‌ی به‌رزیی ئه‌خلاق

ترسان له‌ خوا هۆیه‌ بۆ هه‌ستی فه‌زیله‌تی ئینسان (موحه‌ممه‌د عاكیف)

به‌كورتی، ده‌توانین بڵێین “هه‌ستی فه‌زیله‌ت له‌ ترسان له‌ خواوه‌یه‌.”

ئه‌م په‌یوه‌ندییه‌ قووڵه‌ی ئه‌وان، پێده‌چێت لای خوای گه‌وره‌ به‌هایه‌كی زۆر به‌رزی هه‌بێت؛ چونكه‌ به‌هۆی سروه‌ی ڕووتێكردنه‌كانی ئه‌وه‌وه‌ هه‌میشه‌ خۆیان له‌ناو قه‌ڵای عینایه‌ت و چاودێریدا ده‌بیننه‌وه‌ و دڵنیایی هه‌ڵده‌مژن. به‌هۆی ڕووتێكردنی صه‌میمانه‌شیانه‌وه‌ بۆ خوا، هه‌روه‌ك چۆن حه‌زره‌تی حافز و حه‌فیز به‌نده‌ هه‌ره‌ مه‌زنه‌كان ده‌پارێزێت، ئه‌وانیش ده‌پارێزێت.. (سابقون الاولون)ی پاراست.. به‌م فه‌رمانه‌ش كه‌ بۆ پێغه‌مبه‌ره‌كه‌ی ده‌ری كرد “ئه‌وانه‌ لای خۆت گلبده‌ره‌وه‌ و ده‌ریان مه‌كه‌ كه‌ به‌یانیان و ئێواران ته‌نها له‌به‌ر خاتری ڕه‌زامه‌ندیی خوا ناخی خۆیان هه‌ڵده‌ڕێژن و له‌ په‌روه‌ردگاری خۆیان ده‌پاڕێنه‌وه‌!” (الانعام: 52). به‌مه‌شی بیری ده‌خسته‌وه‌ هه‌ركه‌سانێكی داخڵ به‌ قه‌ڵاكه‌ی كردبێت به‌نده‌ی تایبه‌تی خۆیین…

به‌ڵێ، هه‌روه‌ك ئه‌وه‌ خوا بووه‌ ئه‌وانه‌ی پاراستووه‌ كه‌ خۆیان بۆ خوا ته‌رخانكردووه‌ و، هه‌موو ساتێك ڕه‌هه‌ندێكی جیاوازی عبودییه‌ت و عبوده‌تیان پیشانداوه‌ و، هه‌میشه‌ ڕوویان له‌ “ئه‌و” بووه‌ و، له‌ هه‌ستان و دانیشتنیاندا ناخیان بۆ ئه‌و هه‌ڵڕشتووه‌ و، به‌ده‌م وتنی “ڕه‌زامه‌ندیی تۆ!”ه‌وه‌ وه‌ك نه‌ی ناڵاندوویانه‌؛ به‌هه‌مان جۆر هه‌ر خۆیشی داوای پارێزران و چاودێریكرانیانی كردووه‌. جا چۆن وا نه‌بێت، له‌كاتێكدا كه‌ كه‌ره‌م شانی ئه‌و و، وه‌فاش عاده‌تی سوبحانیی نه‌گۆڕی ئه‌وه‌. ئه‌وانیش وه‌ك پێویستییه‌كی ڕووكردنه‌ ئه‌و، به‌خته‌وه‌رگه‌لێكن كه‌ چاویان به‌ ڕووی ئارایشت و باقوبریقی هه‌ر دوو جیهاندا داخستووه‌؛ كه‌سانێكن كه‌ هه‌میشه‌ خۆشه‌ویستی له‌ ناخیاندا قوڵپ ده‌دات و به‌ده‌م عه‌شق و شه‌وقه‌وه‌ ده‌ناڵێنن. ئه‌گه‌ر ئه‌وان ژیانیان له‌سه‌ر هێڵی بیلال، ئاسۆی عه‌ممار، ژینگه‌ی خه‌بباب، كه‌شوهه‌وای یاسر/سومه‌ییه‌ و سێبه‌ری ئیبن مه‌سعوددا به‌سه‌رببه‌ن، خوای گه‌وره‌ش به‌ هه‌مان چاو بۆ ئه‌م به‌ختیارانه‌ ده‌ڕوانێت كه‌ ده‌ستیان له‌ هه‌ردوو دونیا شتووه‌؛ چونكه‌ ئه‌و (أرحم الراحمین، أكرم الاكرمین و أشفق المشفقین)ه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌وان دونیا و شتانی ناویان له‌ خۆیاندا ڕیشه‌كێش كردبێت، میهره‌بانترین میهره‌بان و، كه‌ریمترین كه‌ریم و به‌به‌زه‌ییترین خاوه‌ن به‌زه‌یی، هه‌رگیز ئه‌وان له‌ نیوه‌ی ڕێدا جێناهێڵێت.

له‌ڕاستیدا له‌ته‌نیشت ئه‌م عینایه‌ت و چاودێرییه‌ فراوانه‌ خواییه‌دا، هه‌روه‌ك له‌ چه‌رخی نووردا كۆمه‌ڵێك دڵ و ده‌روونی مردووی دونیاپه‌رست هه‌بوون، له‌م ڕۆژگاره‌شماندا هه‌ن. له‌به‌رامبه‌ر ئه‌وانه‌دا كه‌ ئاشنای خوا و حه‌قن و، دونیا و شتانی ناوی ناناسن، كه‌سانێك هه‌ن كه‌ ناتوانن بوونیان قبووڵ بكه‌ن و ڕقیان لێیان ده‌بێته‌وه‌ و ئێره‌یی به‌ ژیانه‌ ڕاسته‌كه‌یان ده‌به‌ن و، چه‌ندین خراپه‌ی وایان ده‌رهه‌ق ده‌كه‌ن كه‌ ته‌نانه‌ت به‌ خه‌یاڵیشدا نه‌هاتووه‌؛ هه‌میشه‌ له‌ هه‌وڵی كۆمه‌ڵێك پڕۆژه‌ی شه‌یتانیدان و، له‌پێناو داگیركردنی هه‌موو شتێكیاندا یاسا و دادپه‌روه‌ری ده‌خه‌نه‌ ژێر پێیان و قێزه‌ونترین سته‌مه‌كان ئه‌نجامده‌ده‌ن. پاڵه‌وانانی خزمه‌ت له‌به‌رامبه‌ر ئه‌مه‌وه‌، هاوڕێ له‌گه‌ڵ سه‌كینه‌ و ته‌مكینی حه‌زره‌تی ئه‌ییوبدا ده‌ڵێن “خوا به‌خشی و خوا بردییه‌وه‌!” و به‌ گوزه‌رگای جۆراوجۆردا له‌سه‌ر ڕێی خۆیان به‌رده‌وام ده‌بن. چونكه‌ ئه‌وان كاتێك ئه‌م ڕێگه‌یه‌یان هه‌ڵبژارد ده‌یانزانی تووشی چی ده‌بن. ده‌یانزانی ڕۆحه‌ پاڵفته‌نه‌بووه‌كان كه‌ كراوه‌ن به‌ ڕووی تێوه‌ژه‌نینه‌كانی نه‌فس و شه‌یتاندا، مانه‌ندی دوێنێ، ئه‌مڕۆش له‌ كاولكارییه‌كانیان به‌رده‌وام ده‌بن.. خۆیان سه‌رقاڵ ده‌كه‌ن به‌و پاڵه‌وانی ژیاندنه‌وانه‌وه‌ كه‌ هه‌وڵی ژیاندنه‌وه‌ی به‌ها مرۆیی و ئیسلامییه‌كان ده‌ده‌ن.. تێده‌كۆشن ئه‌رێنیترین ئه‌و شتانه‌ی كه‌ ئه‌وان به‌ هه‌زار و یه‌ك ژان بنیاتیان ناون، خاپووربكه‌ن.. جگه‌ له‌مه‌، سه‌دان و هه‌زاران كه‌س بێئاگایانه‌ به‌شداری له‌م هه‌وڵه‌ی شه‌یتان و داروده‌سته‌كه‌یدا ده‌كه‌ن.. لاپه‌ڕه‌ی ڕه‌شی نوێ زیاد ده‌كرێت بۆ كتێبی مێژوو كه‌ پێشتر به‌ فیرعه‌ونه‌كان پیس بووه‌ و، مێژووی دووباره‌بووه‌وه‌ جارێكی دی له‌ شێوه‌ی ده‌ریای خوێن و زووخاودا شه‌پۆل بۆ ناو سینه‌كان لێده‌ده‌ن…

به‌ڵێ، هاوشێوه‌ی دوێنێ، ئه‌مڕۆش سته‌مكارانی نوێ په‌یداده‌بن و، له‌پێناو گه‌یشتن به‌ ئامانجه‌ مه‌لعونه‌كانیان، وه‌ك “ماكیاڤێلی”، هه‌موو ئامڕازێك به‌ مه‌شروع ده‌زانن و، به‌ شێوازی جۆراوجۆر كه‌ به‌ عه‌قڵ و خه‌یاڵیشدا نایه‌ت، كارگه‌لێكی وه‌ها قێزه‌ون ئه‌نجامده‌ده‌ن كه‌ ئینسان ڕه‌حمه‌ت به‌ بۆ ئه‌و سته‌مكارانه‌ی مێژوو بنێرێت كه‌ پێشتر له‌عه‌نه‌تیان لێده‌كرا. به‌هۆی ئه‌م كاره‌ خراپانه‌وه‌ كه‌ ده‌كرێن، بازنه‌ی یه‌ك له‌ناو یه‌كی خراپكارییه‌كان دروستده‌بێت و، مرۆڤایه‌تی جارێكی دیش ناچار به‌ ژیان له‌ چه‌رخی فیرعه‌ون و نه‌مروده‌كاندا ده‌كرێت.

له‌هه‌مبه‌ر ئه‌م تابلۆ ترسناكه‌وه‌، ئه‌و شته‌ی ده‌كه‌وێته‌ سه‌ر شانی پاڵه‌وانانی “زیندووبوونه‌وه‌ی پاش مه‌رگ”، هه‌موو شتێك حه‌واڵه‌ی ڕووتێكردنی نائاسایی و تایبه‌تی خوا بكه‌ن و، هاوشێوه‌ی ناوه‌رۆكی ئایه‌ته‌كه‌ بڵێن “بڵێ ألله‌، پاشان وازیان لێبهێنه‌ با له‌و شته‌دا كه‌ تێی كه‌وتوون په‌نگ بخۆنه‌وه‌.” یان “تۆ ئه‌وان بۆ من جێبێڵه‌!” له‌به‌رامبه‌ر به‌یانی سوبحانیی پاراستن و عینایه‌ته‌وه‌ (لبیك) بوترێت و، له‌ ئاسۆی مرۆڤێتیی خۆیاندا له‌سه‌ر ڕۆیشتن به‌رده‌وام بن.

ئیدی با ئه‌وان له‌ تووله‌ڕێیه‌ زیكزاكییه‌كانی خۆیاندا بێن و بچن؛ قاره‌مانه‌ خاوه‌ن عه‌زمه‌كانی ڕێی خوا، به‌ هه‌ڵگرتنی به‌ربه‌سته‌كانی نێوان خه‌ڵك و خوا، ده‌بێت هه‌وڵی كردنه‌وه‌ی ویژدانه‌كان -كه‌ خێوه‌تگای ته‌جه‌للییه‌كانن- به‌ ڕووی خوادا بده‌ن و، كۆتایی به‌ ته‌نهاییه‌ چه‌ندین سه‌ده‌ییه‌كان بهێنن. له‌وانه‌یه‌ له‌ سایه‌ی ئه‌مه‌دا ماف و ئازادییه‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كانی مرۆڤ ببن به‌ بناغه‌ی سه‌ره‌كیی ویژدانی گشتی.. سروه‌كانی خۆشه‌ویستی و ڕێز له‌ هه‌موو جێیه‌ك هه‌ڵبكه‌ن.. دابڕان و جیابوونه‌وه‌كانی ناو كۆمه‌ڵگا ته‌واوببن.. ڕێگاكانی چوون به‌ره‌و پێكهاته‌یه‌كی كۆمه‌ڵایه‌تی، ئابووری و ئیداریی وه‌ها بكرێنه‌وه‌ كه‌ یوتۆپیاكان وێنه‌یان ده‌كێشن.. وه‌ وڵات شێوه‌یه‌ی به‌هه‌شتئاسای وا وه‌رده‌گرێت كه‌ خاوه‌نی ئه‌منییه‌ت و ئه‌مانه‌ت بێت و خه‌ڵكان ئێره‌یی پێبه‌رن؛ حاڵه‌تێكی به‌هه‌شتئاسا سه‌ره‌ڕای هه‌بوون كۆمه‌ڵێك ڕۆحی توند و ڕه‌ق كه‌ بێبه‌شن له‌ به‌زه‌یی و میهره‌بانی و، جه‌نگیان له‌ دژی نه‌وبه‌هاره‌كان هه‌ڵگیرساندووه‌.

ده‌مێكه‌ سپێده‌ی ئه‌و ڕۆژه‌ ڕووناكانه‌ ده‌ركه‌وتوون. ئێستا نۆره‌ی ئه‌وه‌یه‌ ویژدانی گشتیی دونیا بیبیستێت و به‌دروستی هه‌ڵی بسه‌نگێنێت. له‌م ڕۆژانه‌ی ئێستادا كه‌ له‌ دونیای به‌جیهانیبوودا، نیشانه‌كانی قبووڵكرانێكی گشتی ده‌بینرێت، سه‌باره‌ت به‌وانه‌ی كه‌ پێشینه‌ بڕیاری نه‌رێنییان نییه‌ وه‌ك گورزه‌ تیشكی ڕوون و بێگه‌رد وان و، هه‌ناسه‌یه‌كی ژیانبه‌خش ده‌كه‌ن به‌ به‌ری ئه‌وانه‌دا كه‌ سبه‌ینێیان هه‌یه‌. له‌مه‌وداو ته‌نها ئه‌وه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ كه‌ به‌ته‌واوه‌تی ڕوو له‌ خوا بكرێت و، له‌و ڕێیه‌دا كه‌ پێیدا ده‌ڕۆین هه‌ڵوێسته‌ نه‌كه‌ین و پشته‌وه‌ی ڕووداوه‌كانیش بخوێنینه‌وه‌؛ كه‌ ئه‌مه‌ش به‌ مانای ئه‌وه‌ دێت كه‌ جارێكی دی ڕووناكی پشتی تاریكی له‌ زه‌وی ده‌دات. عاكیفی ڕه‌حمه‌تی ده‌ڵێت:

هه‌ڵدێن ئه‌و ڕۆژانه‌ی خوا په‌یمانی پێت داوه‌

كێ ده‌زانێت، سبه‌ی، یان له‌ سبه‌ییش نزیكتر!

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *