یه‌كه‌م ئه‌ڵقه‌ له‌ بابه‌تی ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ خوددا (١)

ئه‌و (ص) وه‌كو خۆرێك وه‌هابوو؛ به‌ هه‌ڵهاتنی چه‌رخه‌كان ڕووناك بوونه‌وه‌ و تێكڕای ئه‌ستێره‌كان ڕۆشناییان ونبوو. ئه‌و، “قه‌مه‌ری مونیر”ێكی وه‌ها دره‌وشاوه‌ بوو كه‌ نووری له‌ ڕووناكی “خۆری خۆران”ه‌وه‌ وه‌رگرتبوو؛ كاتێكیش هاوڕێ له‌گه‌ڵ پۆشاكی وجودی ده‌ره‌كیدا له‌ هه‌ڵاتگه‌ی خۆیدا ده‌ركه‌وت، خه‌رمانه‌یه‌ك له‌ چوارده‌وریدا دروستبوو كه‌ له‌ ڕۆشنایی ئه‌وه‌وە نووره‌فشان بوون. ئه‌م خه‌رمانه‌یه‌ له‌و یه‌كه‌مین به‌خته‌وه‌رانه‌ پێكهابوون كه‌ “به‌ڵێ”یان بۆ هه‌ناسه‌ ژیانبه‌خشه‌كانی ئه‌و كرد كه‌ له‌ مینبه‌ری پێغه‌مبه‌رێتییه‌وه‌ ده‌هاتن. ئه‌و (ص)، به‌ “ئه‌ستێره‌كانم” ناوی ئه‌و یه‌كه‌م موباره‌كانه‌ ده‌بات كه‌ بست به‌ بست شوێنی كه‌وتوون و به‌ بۆیاخی ناوازه‌ی ئه‌و ڕه‌نگاوی بوون و، شوێنكه‌وتنی خه‌ڵكانی دوای ئه‌مان به‌ هۆكاری ڕزگاربوونیان ئه‌ژمارده‌كات.
هیچ یه‌كێك له‌و شتانه‌ی كه‌ پێغه‌مبه‌ری خوا فه‌رموونی یان بیری لێكردوونه‌ته‌وه‌ له‌ هه‌وادا نه‌ماونه‌ته‌وه‌؛ به‌ڵكو ئه‌و تیشكه‌ ئاسمانییانه‌ی كه‌ له‌ ئه‌وپه‌ڕی جیهانی غه‌یبه‌وه‌ ده‌هاتن و له‌ ئاوێنه‌ی مه‌زنی ئه‌ودا ده‌دره‌وشانه‌وه‌، له‌ چوارده‌وریدا خه‌رمانه‌یه‌كی نووراییان پێكده‌هێنا. ئه‌و (ص)، هه‌میشه‌ (نور الانوار)ی -كه‌ نووری چاوانه‌- به‌سه‌ر ئه‌و كۆمه‌ڵه‌ ئه‌ستێره‌یه‌ی چوارده‌وریدا په‌خشده‌كرد؛ ڕۆحه‌ ڕۆشنه‌كانی ده‌روبه‌ریشی سه‌رجه‌می ڕه‌هه‌نه‌كانی ئه‌و “قه‌مه‌ری مونیر”ەیان له‌ خۆیاندا ئاوێته‌ده‌كرد كه‌ به‌ ده‌وریدا خه‌رمانه‌یان كردبوو و هه‌ریه‌كه‌یان وه‌كو ئاوێنه‌یه‌كی دره‌خشانیان لێهاتبوو. ئه‌م دوو دێڕه‌ی “نابی”ی مه‌ڕحوم -كه‌مێك به‌ ده‌ستكارییه‌وه‌- چه‌ند جوان ئه‌م تابلۆیه‌ نیشانده‌دات:
ئەوی مەهتاب لەسەر کورسی نبووەت وا کە دای خەرمان
موفەسیر ئایەتی نوور بوو، لە بۆ جەمعی ستارانی

به‌ڵێ، له‌ ماوه‌یه‌كی زۆر كه‌مدا ئه‌و توانا و لێهاتنه‌ گونجاو و له‌بارانه‌ی كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان بووبوون به‌ ئاوێنه‌ بۆ مانگ، وه‌كو خه‌رمانه‌ له‌ چوارده‌وری ئه‌و زاته‌ نووره‌فشانه‌ ده‌ركه‌وتن و نوورانییه‌تێكی وه‌ها فراوانیان به‌ده‌ستهێنا كه‌ چاو به‌ر شه‌واره‌ ده‌خات. هه‌میشه‌ وه‌ك په‌روانه‌ به‌ده‌وری ئه‌و سه‌رچاوه‌ ڕووناكییه‌دا (ص) په‌روازیان ده‌كرد و له‌ چوارچێوه‌ی له‌یه‌كچووندا به‌رده‌وام جوانییه‌ ئاسمانییه‌كانی ئه‌ویان تێدا ده‌دره‌وشایه‌وه‌. هه‌ر به‌هۆی ئه‌م چییه‌تییه‌ نایابه‌یانه‌وه‌ بوو -كه‌ له‌پاڵ ئه‌و كامڵی و پێگه‌یشتن و پڕییه‌ی كه‌ به‌هۆیه‌وه‌ ده‌یانتوانی قسه‌یان له‌ گشت جیهاندا بڕوات- خۆبه‌كه‌مزانی و خاكیبوون و دیمه‌نی ساده‌یان و هه‌میشه‌ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ خۆیاندا ناوازه‌ و سه‌رسووڕهێنه‌ر بوون. خۆ ئه‌گه‌ر بوترێت -وه‌كو شاعیرێكیشمان ئاماژه‌ی بۆ ده‌كات- ئه‌بو به‌كر و عومه‌ر و عوسمان و عه‌لی هاوڕێ له‌گه‌ڵ ئه‌و لایه‌نه‌ فراوانانه‌یاندا كه‌ به‌راوردكاری هه‌ڵناگرێت، دانیشتووانی ئاسمانه‌كان ئێره‌ییان پێده‌به‌ن، ئه‌وا هه‌رگیز ئه‌مه‌ به‌ زیاده‌ڕه‌وی دانانرێت. ئه‌وان له‌پاڵ ڕه‌هه‌نده‌ قووڵه‌كانی دڵ و ڕۆحدا كه‌ خاوه‌نیان بوون، هه‌میشه‌ هه‌ڵیان ده‌كوتایه‌ سه‌ر خۆیان و -حاشا- وه‌ك تاوانبارێك مامه‌ڵه‌یان له‌گه‌ڵ خۆیاندا ده‌كرد.
حه‌زره‌تی ئه‌بو به‌كر یه‌كێك بوو له‌ سیما هه‌ره‌ ڕوون و دره‌خشانه‌كانی ئه‌م خه‌رمانه‌یه‌. لە ئاوێنه‌ی حه‌زره‌تی (روح سید الانام)دا كه‌ (منهل العذب المورود)ه‌ و ئه‌و كانگا به‌پیته‌یه‌ كه‌ دڵی ئه‌و و دڵی ئێمه‌ش وابه‌سته‌یه‌تی، ئه‌نوار و ئه‌سراری جیهانی غه‌یبی ته‌ماشاكرد. ئه‌و صددیقی ئه‌كبه‌ره‌ی كه‌ سه‌روه‌ری وه‌لییانه‌، كاتێك له‌گه‌ڵ خۆیدا ڕووبه‌ڕوو ده‌بووه‌وه‌ و ناخی خۆی بۆ خوا هه‌ڵده‌ڕشت -سه‌ره‌ڕای ئه‌وه‌ی جانی جانانی (كه‌ حه‌زره‌تی پێغه‌مبه‌ر بوو) هه‌میشه‌ سه‌نا و ستایشی ده‌كرد- كه‌چی ئه‌و به‌م شێوه‌یه‌ ده‌یناڵاند:
“خوایه‌ گیان، بێگومان من سته‌مێكی زۆرم له‌ خۆم كرد؛ كه‌س نییه‌ جگه‌ له‌ تۆ له‌ گوناهه‌كانم خۆش بێت. -ئای گیانی گیانم، تۆ ته‌نانه‌ت له‌ سه‌رده‌می جاهیلیشدا خه‌وت به‌ گوناهه‌وه‌ نه‌دیوه‌؛ ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌ ناڵه‌ و نركه‌ی شایسته‌ به‌ (أقرب المقربین)ه‌كان بێت، ئه‌وا ده‌ڵێم “خوای گه‌وره‌ ناڵه‌ و نركه‌یه‌كی وه‌هاش به‌ ئێمه‌ ببه‌خشێت” و گرێ له‌ زمانی گوناهكارم ده‌ده‌م و ده‌ست ده‌ده‌مه‌ موڕاقه‌به‌ی بێده‌نگ. خۆ ئه‌گه‌ر وته‌كانت په‌یامێك بێت بۆ ئه‌وانه‌ی دوای خۆت، ئه‌م جاره‌ ده‌ڵێم “هاوار بۆ حاڵی ئێمه‌” و دیسان ده‌ناڵێنم- بمبووره‌ و لێم خۆشبه‌؛ به‌زه‌ییت پێمدا بێته‌وه‌. بێگومان تۆ غه‌فوور و ڕه‌حیمی تاقانه‌یت.” به‌درێژایی ته‌مه‌نی پیرۆزی هه‌رگیز بچووكترین لادانی له‌ ڕاسته‌هێڵ نه‌بووه‌ و هه‌موو ساتێك هاوڕێ له‌گه‌ڵ ڕۆحی خۆته‌رخانكردندا به‌ره‌و ئه‌و هه‌نگاوی ناوه‌. ئه‌م ڕووخساره‌ دره‌خشانه‌ی كه‌ ڕۆحانییه‌كانیش پێی سه‌رسامن، دیسانیش باس له‌ “گوناه”ه‌كانی خۆی ده‌كات و، هاوڕێ له‌گه‌ڵ هه‌ستی خۆدادگاییكردندا -كه‌ له‌ ناخی دڵیه‌وه‌ دێت- ڕوو له‌ خوا ده‌كات و به‌م جۆره‌ دڵی خۆی بۆ هه‌ڵده‌ڕێژێت.
ئه‌م ئینسانه‌ ناوازه‌یه‌ی كه‌ ته‌نانه‌ت له‌ خه‌ویشدا ئه‌و شتانه‌ی نه‌دیون كه‌ باسیان ده‌كات، پێش له‌ هه‌ر شتێكی دی یه‌كه‌می ئه‌و كه‌سانه‌ بوو كه‌ له‌ خه‌رمانه‌ی نووردا خێوه‌تیان هه‌ڵدا… هه‌روه‌ها كاتێك عه‌نده‌لیبی زیشان -كه‌ ئاوێنه‌ی صه‌مه‌ده‌- به‌دوای سینه‌یه‌كی كراوه‌دا ده‌گه‌ڕا هه‌تا نه‌فه‌سه‌ خواییه‌كانی سه‌ر به‌ جیهانی غه‌یبی پێشكه‌ش بكات، ئه‌و ڕۆحه‌ هه‌ره‌ هۆشیاره‌ بوو كه‌ به‌ مشت له‌ سینه‌ی خۆی ده‌دا و ده‌یفه‌رموو: “من ئاماده‌م.. من ئاماده‌م!” ڕاستگۆیه‌كی به‌وه‌فای وه‌هابوو كه‌ به‌درێژایی ژیانی زیاتر و زیاتری ده‌خسته‌ سه‌ر ئه‌م قبووڵكردنه‌ی یه‌كه‌مجاری.. له‌ مه‌ككه‌دا سیازده‌ ساڵی ڕه‌به‌ق به‌ چوارده‌وری ئه‌و حه‌زره‌ته‌وه‌ وه‌كو فریشته‌ی پارێزه‌ر وه‌هابوو كه‌ دڵی وابه‌سته‌ی بووبوو و شایانی ئه‌وه‌بوو كه‌ نازناوی (مؤمن ال فرعون)ی لێبنرێت.. كاتێكیش مه‌رگ نزیك بوویه‌وه‌، وتی “به‌ڵێ” بۆ هاوڕێیه‌تیكردنی جانی جانان له‌ ترسناكترین گه‌شتدا و كه‌وته‌ ڕێ.. له‌ سه‌ڵته‌نه‌تی “سه‌ور”دا كه‌ به‌ ترس و ئه‌ندێشه‌ی جۆراوجۆر ته‌نرابوو، له‌پێناو پاراستنی سه‌روه‌ره‌كه‌یدا سنگی ده‌رپه‌ڕاند.. كاتێكیش به‌ یارمه‌تیی خوا به‌سه‌ر گشت له‌مپه‌ڕه‌كاندا سه‌كه‌وتن و به‌ شاری ڕۆشنبووه‌وه‌ گه‌یشتن، به‌رده‌وامیی به‌ قاره‌مانێتییه‌كه‌ی دا و تابلۆیه‌كی وای نیشاندا كه‌ فریشته‌كانی به‌خیلی پێببه‌ن. به‌ڵام هه‌موو ئه‌م خه‌سڵه‌ته‌ به‌رز و تایبه‌تانه‌ی خۆی له‌ژێر خاكی له‌بیركردندا ناشت و هه‌میشه‌ له‌ ڕێگه‌ی هه‌ڵڕشتنی ناخه‌وه‌ بۆ خوا وه‌كو كه‌سێكی ساده‌ و ئاسایی ده‌رده‌كه‌وت.
له‌پاڵ ئه‌وه‌دا كه‌ گوفتار و كرداره‌كانی پێشه‌واكه‌ی -ڕۆحمان به‌ قوربانی!- كردبوو به‌ ویردی سه‌ر زمانی، به‌جۆرێك ده‌یناڵاند و ده‌كڕووزایه‌وه‌ كه‌ فریشته‌ و به‌نده‌ ڕێزلێگیراوه‌كانی خوا به‌ شه‌وقه‌وه‌ بۆیان ده‌ڕوانی. ئه‌مه‌ش -كه‌مێك به‌ ده‌ستكارییه‌وه‌- چه‌ند دڵۆپێكه‌ له‌ نركه‌ و ناڵه‌كانی:
بفەرموو لوتفێ بەم بەندە، کە تاعە و زادەکەی قەلیل
کە موفلیس هەم بێ خان و مان، گەڕاوە قاپییەکەی جەلیل

دەسا بیکە عەفووی گەورە، کە گەورە و زۆرە تاوانی
گوناهبار و غەریب شەخسێکە، ئەو بوو عەبدەکەی زەلیل

بەوە عیسیان، لەوە نیسیان، ئەوە سەرچاوەیی تاوان
دە چاوەنواڕە لێت ئیحسان، کەرەم فەرموو عەتای جەزیل
…….

بەسەر چی دێتن ئەحواڵم، نییە خێرێ لە ئەعماڵم
خەراپەی زۆر لە ئۆباڵم، کە تاعە و زادەکەم قەلیل

بە ئاگر فەرموو تۆ ”بَرداً“ ، کە وا سووتاندمی یا ڕەب
وەکی فەرموودەکەی دوێنێت؛ لە حەق ئیبراهیمی خەلیل
ئای ئه‌مه‌ش چ لاڵانه‌وه‌یه‌كی قووڵ و چ موڕاقه‌به‌یه‌كی ناوه‌كیی فراوانه‌! ده‌ڵێیت ئه‌و سه‌رمه‌شق و ڕابه‌ری وه‌فاداران نییه‌ و وه‌كو كه‌سێكی ئاسایی له‌ ڕێگه‌ی چه‌ند وشه‌یه‌كی كه‌مه‌وه‌ گوزارشت له‌ ناخی خۆی ده‌كات. ئه‌وه‌ی كه‌ چه‌نده‌ها سه‌ركه‌وتنی وای به‌ده‌ستهێناوه‌ كه‌ به‌نسیبی زۆرێك له‌ پێغه‌مبه‌ران نه‌بووه‌ و، سه‌ركه‌وتووانه‌ ڕووبه‌ڕووی چه‌نده‌ها جووڵانه‌وه‌ی تیرۆریستی بووه‌ته‌وه‌ و، حه‌زرەتی پێغه‌مبه‌ر چه‌ندین وته‌ی ده‌رباره‌ی ستایشی ئه‌و فه‌رمووه‌.. هیچ یه‌كێك له‌مانه‌ نه‌یانتوانی كه‌مێك له‌ هه‌ستی ترس و ئه‌ندێشه‌ و شعووركردن به‌ ئیحسانی ئه‌و هێوربكه‌نه‌وه‌.
به‌ڵێ، ئه‌و سه‌ركرده‌یه‌كی سیاسیی سه‌ركه‌وتوو و، نموونه‌ی باڵای حه‌ققانییه‌ت و دادپه‌روه‌ری و، شه‌خسییه‌تێكی مه‌زنی وه‌هابوو كه‌ هه‌رگیز لادان و ترازانی به‌خۆوه‌ نه‌دیبوو. به‌جۆرێك، هه‌ریه‌كێك له‌ قۆناغه‌كانی ژیانی وه‌ك داستانێكی قاره‌مانێتی وه‌هایه‌. -ئه‌گه‌ر كه‌سانێك هه‌بن پێیان خۆش بێت، ده‌توانن سه‌ردانی (العبقرییات)ه‌كه‌ی مه‌حمود عه‌قاد بكه‌ن-. به‌ڵام ڕۆحی ئه‌و كه‌ به‌قه‌ده‌ر هی فریشته‌كان بێگه‌رد بوو هه‌رگیز به‌م كرده‌وانه‌ی خۆی لێ نه‌بوون به‌ شت؛ به‌ڵكو به‌رده‌وام وه‌ك كه‌سێك ساده‌ به‌دوای ڕابه‌ره‌كه‌یه‌وه‌ هه‌ڵده‌له‌رزی و هه‌میشه‌ لێپێچینه‌وه‌ و لێپرسینه‌وه‌ی له‌ خۆی ده‌كرد. كاتێكیش ئه‌مه‌ی ده‌كرد ده‌توت له‌ زیهنیدا هه‌موو ئه‌و كرداره‌ مه‌زن و چاكانه‌ی سڕاونه‌ته‌وه‌ كه‌ داخوازی چه‌ندین سه‌ده‌ له‌ هه‌وڵ و تێكۆشانن…
خۆزگه‌ ئه‌م تێبینییانه‌ ده‌یتوانی شتێك بیری سه‌رگه‌ردانه خۆپه‌رسته‌‌كانی ئه‌م ڕۆژگاره بخەنەوه‌ كه‌ كێچ به‌ گا پیشانده‌ده‌ن. به‌ڵام هه‌یهات، غافڵانی ئه‌مڕۆ هه‌رگیز ئه‌مه‌یان نه‌بینی و قه‌تیش هه‌وڵیان بۆ دیتنی نه‌دا، ته‌نانه‌ت هه‌وڵدان به‌ خه‌یاڵیشیاندا نه‌هات. چونكه‌ دونیاپه‌رستی ئه‌وانی كوێر و كه‌ڕ كردبوو.. ژیانیان له‌ داڵانه‌ ته‌سكه‌كانی جیسمانییه‌ت و حه‌یوانییه‌تدا به‌ڕێده‌كرد. بێئاگابوون له‌ ژیانی دڵ و ڕۆح.. بێداربوونه‌وه‌ی ئه‌مانه‌ پێویستی به‌ لوتفێكی ده‌راسای خوایی هه‌یه‌. نابێت له‌به‌رامبه‌ر ڕه‌حمه‌تی فراوانی خواوه‌ بێئومێد بین، به‌ڵام تێكڕای خانه‌ده‌ماره‌كانی مێشك له‌ ئێستادا “به‌ڵێ” بۆ ئه‌مه‌ ناكه‌ن. له‌م ڕووه‌وه‌ من ئه‌م بێداكردنه‌وه‌ و خه‌به‌ركردنه‌وه‌یه‌ حه‌واڵه‌ی ئه‌و عینایه‌ته‌ تایبه‌تییه‌ ده‌كه‌م و خاڵێك داده‌نێم و ده‌چمه‌ سه‌ر كه‌سایه‌تییه‌كی ناوازه‌ی دی.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *